Aile Kuralları
Her aile gerek açik gerekse kapali olarak kurallarini belirlemistir. Saglikli ailede kurallar gizli degil açik olarak belirlenmistir. Aile içindeki bireyler birbirlerinin iyi tanirlar, duygular karsilikli olarak hissedilir. Evde esitlik söz konusudur.
Mutlaka ki zaman zaman her evde küçük de olsa çatismalar yasanir. Hiç çatisma yasanmayan bir evde büyük olasilikla maskeler takilidir. Yani sosyal maskeler iletisimde bulunuyordur.
Çatisma uzun süreli iliski içinde olan kisiler arasinda dogal olarak ortaya çikar. Önemli olan çatismanin çikmasini önlemek degil, çatisma çiktigi zaman kisilerin birbirleriyle nasil etkilesim kuracaginin bilinmesidir. Aralarinda çikan çatismayi birbirlerini kirmadan çözebilme becerisini gösteren çiftler saglikli bir aile kurar.
Saglikli Bir Ailede Sorunlari Çözmek Için Kullanilan Yöntemler:
•Duygu ve düsünceler oldugu gibi, abartilmadan ortaya konulmalidir(Bu tutuma kendine güvenli ve kendine saygili tutum diyoruz. Bu tutum içinde olan kisiler hem kendilerine hem de baskalarina saygi gösterirler).
•Sorunlar simdiki baglam içinde ele alinmali ve eski birikimler isin içine sokulmamalidir.
•Kesinlikle ögüt verme kullanilmamali, davranislar somut bir biçimde ayrintili olarak ele alinmalidir.
•Yargilamaya gidilmemeli, kisiler kendi duygu ve düsüncelerini ifade edebilmelidirler.
•Duygu ve düsünceler, ne az ne eksik, oldugu gibi oldugu gibi ifade edilmelidir; karsisindakinin ne bekledigine ya da en mükemmel olmasi gerektigine göre ifadeler aranmamalidir.
•Konunun özü ile konuya iliskin olmayan ayrintilar birbirinden ayirt edilmelidir. Örnegin siz çocugunuza “iki saat geciktin” dediginizde, çocugunuz size: “hayir bir saat kirk bes dakika geciktim” dememelidir.
•Sorun çözmede etkin dinleme kullanilmalidir.
•Belirli bir zaman konusu içinde ancak bir çatisma üzerinde durulmali, baska çatisma konulari çatismaya katilmamali.
Örnegin: “Hem geç kaliyorsun hem de bana yardim etmiyorsun” diyerek iki konuyu birden ortaya atmamak gerekir.
•Birinin hakli çikmasi yerine her iki tarafin da anlasabilecegi bir çözüme yönelmek gerekir. “ben hakliyim, sen yanlis hareket ediyorsun” tarzinda davranmamak gerekir.
Sagliksiz ailede gizli kurallar:
Sagliksiz ailede kurallar bilinçaltindadir. Gizli ve açiga çikmamistir. Bu kurallari kimse tartisamaz. Iste sagliksiz ailede geçerli olan kurallar sunlardir:
1.Denetleme: çocuk duygu ve düsüncelerini ifade ederken hep korku içindedir. Ya da duygularini ifade edemez, bastirir. Söyleyeceklerini hep önceden kestirmek zorundadir. Kendiliginden ortaya çikan davranis kötüdür, affedilmez. Bu tür ailelerde saglikli bir güven ortami söz konusu degildir.
2.Mükemmeliyetçilik: Yapilan her iste, girilen her sinavda kisinin mükemmel olmasi beklenir. Her sey göstermeliktir, baskasinin begenmesi için yapilir. Mükemmeliyetçilik kisinin kendi gerçeginin hiçbir degeri olmadigini kendi düsünüs ve degerlendirilisinin önemsiz oldugunu ifade eder. Bu ortamda yetisen çocugun temel duygusu umutsuzluktur. Kendilerini degersiz, yetersiz bulurlar.
3.Suçlama: Suçlama olaylari oldugu gibi kabul etmemenin bir sonucudur. Yapilan suçlamalar her seyin denetim altinda tutulmasi gerektigi ve yapilan her seyin mükemmel olmasinin zorunlu olmasi gerektigini ortaya çikarir. Bu durum ise kiside kaygi ve utanç duygularini yaratir.
4.Bes temel özgürlügün inkâri: Sagliksiz ailede kisilerin dogal olarak gelistirdikleri algilama, duygu, düsünce, davranis, arzu ve amaçlari inkâr edilir. “içinden geldigi gibi degil; mükemmeliyetçi kurala uyarak, baskalarinin senden bekledigi biçimde algila, duygulan, düsün, davran, arzu et ve amaç edin.” Bu durum kisini kendi gerçegini inkâr etmesine neden olur. Böylece kisi tamamen disa bagimli, kendi iç dünyasiyla iliskisi kopuk, robot gibi yasar. Böyle bir kisinin mutlu olmasi da söz konusu olmaz.
5.Konusmanin yasak olmasi: Sagliksiz bir ailede özellikle çocuklarin duygu ve düsüncelerini ifade etmesine olanak verilmez. Bu duru çocuklarda degersizlik duygularina neden olur.
6.Küskünlük ve kirginliklarin sürdürülmesi: Aile içindeki kirginlik ve küskünlüklerin sürdürülmesi, kisilerin birbirlerini anlamasini ve sorunun çözülmesini engeller.
7.Kimseye güvenmeme: Sagliksiz bir ailede kimse kimseye güvenmez. Aslinda güven var gibi görünse de temelde güvensizlik vardir. Sagliksiz ailede yetisen kisi kimseden saygi ve gerçek sevgi görmedigi için kimsenin kendisine yardim edemeyecegine inanir. Yardim etmek isteyenlerin “mutlaka art düsüncesi vardir, çikari vardir” diye düsünür.
Sagliksiz ailede yetisen kisilerin kendilerine güveni olmaz. Bu kisiler mutlaka distan denetimli bireyler olurlar.
“Temelinde sevgi olan hiçbir egitim basarisizliga ugramaz” Pestallozi