Sen-Ben Dili
Genellikle anne ve babalar iletisimde “sen dili”ni kullaniyorlar sen iletileri duygu ifade etmez. Genellikle emir verme yargilama, ögüt verme gibi iletisim engellerini içerir. Örnegin:
•Konusma artik.
•Yapmamalisin.
•Dersine çalismazsan.
•Yaramazlik yapiyorsun.
•Bebek gibisin.
•Dikkat çekmek istiyorsun.
•Daha iyi ögrenmelisin.
Ana-baba çocugun davranisini kabul etmedigi zaman o davranis nedeniyle ne hissettigini çocuga söylerse ileti “SEN ILETISI” nden “BEN ILETISI” ne dönüsür. Yani ben dilinde duygular konusur.
•Yorgun oldugum zaman oyun oynamak istemiyorum.
•Eger bugün çok yaramazlik yaparsan ben çok üzülürüm.
•Aksam yemegini zamaninda yetistiremeyecegim diye endiseleniyorum.
Gerçekten de çocuktan bekledigimiz davranislarin olusmasinda “ben dili”nin ne kadar etkili ve dogru bir iletisim araci oldugunu göreceksiniz.
Ben dili çocugun ana babasinin kabul edemedigi davranisini degistirmesinde daha etkili oldugu gibi çocuk - anne - baba iliskisi için de daha sagliklidir. Ben dili çocugu direnmeye, isyan etmeye yöneltmez.
Örnegin disari çikmak için direnen bir çocuga:
“Hayir, hemen odana git, sokaga çikamazsin.” demek mi dogrudur; yoksa “Hava karardigi için sokaga çikman beni endiselendiriyor. Bu yüzden gitmeni istemiyorum; ama yarin erken saatte arkadaslarinla birlikte olmana izin verebilirim.” demek mi dogrudur? Tabii ki ilk cümle sen iletilerini içerdigi için çocukta bir direnme ya da isyana yol açacaktir. Ancak ikinci cümlede duygularin ifadesi söz konusu oldugu için ben dilini kullanmak daha etkilidir. Çünkü ben dili davranisi degistirme sorumlulugunu çocuga kazandırır.
Metin KILIÇ